Serebral Palsi tedavisi ekip çalışması gerektiriyor


Medline Adana Hastanesi Ortopedi ve Travmatoloji Uzmanı Doç. Dr. Ümit Tuhanioğlu, “beyin felci” olarak da tanımlanan Serebral Palsi (SP) hastalığının oluşumunda yüzde 70-80 oranında doğum ve doğum öncesine ilişkin hastalık ve durumların rol oynadığını belirtti.

Doç. Dr. Ümit Tuhanioğlu, her anne adayının bebeğini sağlıklı bir biçimde kucağına almak istediğini, fakat kimi durumların da anne-baba adayının elinde olmaksızın dönüşü olmayan sonuçlara yol açabildiğini bunlardan biri olan ve “beyin felci” olarak da tanımlanan Serebral Palsi’nin, hamilelikte, doğum esnasında yahut hayatın birinci yıllarında bebekte çeşitli sebeplerle oluşan beyin hasarına bağlı gelişen bir hastalık olarak bilindiğini kaydetti.

En sık saptanan neden erken doğum (prematüre) olmakla bir arada, gebelikte oluşan yüksek tansiyon, gebelik müddetinde geçirilen enfeksiyonlar, kan uyuşmazlığı, güç doğum sonrası bebeğin oksijensiz kalması, birtakım enfeksiyonlar ve baş travmasının SP’nin esas sebepleri ortasında gösterildiğini belirten Doç. Dr. Ümit Tuhanioğlu, bu hastalığın oluşumunda yüzde 70-80 oranında doğum ve doğum öncesine ilişkin hastalık ve durumların rol oynadığını söz etti.

Takım çalışması gerektiriyor

Hastalık sonucu oluşan beyin hasarının ilerleyici olmadığını fakat akabinde ikincil olarak meydana gelen ve “spastisite” olarak isimlendirilen kas kasılmaları, istikrar, oturma ve yürüme bozukluklarının uygun tedavi ve rehabilitasyon uygulanmaması durumunda ilerleyici olabildiğini anlatan Doç. Dr. Tuhanioğlu, “SP, başta çocuk nörolojisi, fizik tedavi uzmanı, fizyoterapist, ortopedi uzmanı, göz hastalıkları uzmanı ve psikolog olmak üzere çok sayıda kısmın tedaviye katkı sunduğu multidisipliner çalışma gerektiren bir hastalıktır” dedi.

Kalıcı hasar önlenmeye çalışılıyor

Doç. Dr. Tuhanioğlu, “SP’de meydana gelen beyin hasarı sonrasında oluşan kas kasılmalarına bağlı olarak eklem kontraktürü olarak isimlendirilen eklem sertliği ve hareket kaybı, kas ve tendonlarda kısalık, yürüyüş bozuklukları, bilhassa kalça ekleminde görülen eklem çıkıkları, omurga eğrilikleri (Skolyoz) ve kemikte form bozuklukları sık görülen patolojilerdir. Gelişimin aşikâr bir etabına kadar fizyoterapi, botoks, ortez ve çeşitli ilaçlarla bu patolojiler mümkün olduğunca önlenmeye çalışılarak bozuklukların kalıcı hale gelmesinin engellenmesi hedeflenir” diye konuştu.

Cerrahi tedaviden bilhassa 5-6 yaş öncesi mümkün olduğunca kaçınıldığını vurgulayan Doç. Dr. Tuhanioğlu şöyle devam etti:

“Kas gücü ve uyumunun elde edilmesine yönelik her türlü cerrahi dışı tedavi uygulanarak çocuğun bir üst işlevsel düzeye getirilmesi amaçlanır. Lakin burada kalça eklemine yönelik cerrahi müdahale istisna oluşturur. SP’li çocuklar doğduklarında olağan kalça yapısına sahiptirler lakin kalça etrafındaki kimi kasların çok kasılması sonucu kalçada yarı çıkık yahut tam çıkık gelişebilir. Bu durumda kalça çıkığının önlenmesi ve tedavisine yönelik cerrahi teşebbüsler, şayet gerekiyorsa bebeklik periyodundan itibaren uygulanmalı, erken tedbir alabilmek için hastalar makul aralıklarla çekilecek kalça röntgenleri ile takip edilmelidir.”

Cerrahi 5-6 yaşında gündeme geliyor

SP’de kalça çıkığı cerrahisi haricinde uygulanacak cerrahi tedavinin zamanlamasının çok kıymetli olduğunu kaydeden Doç. Dr. Tuhanioğlu, “Bu cerrahiler muhakkak istisnalar haricinde çoklukla 5-6 yaşından itibaren uygulanır. Erken uygulanan cerrahide tekrarlama riski artarken gecikme durumunda ise ameliyattan elde edilecek yarar sonlu kalabilir. Bu nedenle uygun vakitte ve uygun durumda uygulanacak cerrahi tedavi, hastanın işlevsel kapasitesinin gelişmesine, yürüme istikrarı ve marifetlerinin artmasına, hareket açıklıklarının sağlanmasına olumlu katkı sağlayacaktır” şeklide konuştu.

Doç. Dr. Tuhanioğlu, ameliyat öncesi ve sonrasında fizik tedavi uzmanı ve fizyoterapistlerle bir arada hastanın değerlendirilmesinin ve tedavi sürecinin planlanmasının tedavinin muvaffakiyetinde çok kıymetli olduğunu belirtti.

Tedavi sürecinin her kademesine ailenin de ortak edilmesi ve aileye anlayabileceği biçimde bilgi verilmesinin değerine de değinen Doç. Dr. Tuhanioğlu, cerrahi tedavinin mümkün olduğunca tek yahut en fazla 2 seansta uygulanması ve hastanın mümkün olan en süratli biçimde rehabilitasyon sürecine tekrar dahil edilmesinin de tedavinin muvaffakiyetini olumlu etkileyen faktörlerden olduğunu söyledi.

Serebral Palsi

SP, meydana gelen beyin hasarının vaktine, yerine ve şiddetine bağlı olarak çok farklı klinik özellikler sergileyebiliyor. Hastalık, çok hafif kasılması olan ve olağana yakın yürüyen bir hastadan, hiç yürüyemeyen, zekâ gelişimi geri ve tekerlekli sandalyeye bağımlı bir hastaya kadar farklı şiddette kendini gösterebiliyor. Cerrahi tedavi yalnızca yürümeyi sağlamaya yönelik yapılmıyor. Bazen yalnızca bacak ortası arayı artırıp gerekli hijyeni kolaylaştıran, hastanın yatakta daha rahat yatmasını sağlayan, ağrılı kasılmalardan kurtaran bir cerrahi müdahale bile hasta ve hasta yakınları için çok büyük mana söz edebiliyor.

Günümüzde SP görülme sıklığı ortalama her 1000 canlı doğumda 2 olarak bildiriliyor. Teknoloji ve çağdaş tıp geliştikçe birçok hastalığın görülme sıklığı da azalıyor. Bununla birlikte yenidoğan ağır bakım kurallarındaki olumlu gelişmelere bağlı olarak erken doğan bebeklerin yaşatılma oranları artıyor. Münasebetiyle buna paralel olarak SP görülme sıklığı da artmış oluyor.

YORUMLAR